پراکنده از فرزاد حسنی

مجموعه یادداشت ،داستان و نقادی( فیلم،تئاتر ،موسیقی و کتاب) پراکنده و گاه و بی گاه از"فرزاد حسنی" در محیط محترم وب

در حاشیه "روزهای سبز"ساخته  "حنا مخملباف "

 

فیلم "روزهای سبز" ساخته "حنا مخملباف" بدون طی کردن مراحل بازبینی و در نوبت قرار گرفتن در جشنواره ونیز به نمایش در آمد و همزمان با برگزاری این جشنواره در شبکه خبری بی بی سی و در برنامه آپارات "حسن صلح جو" نیز با تبلیغ فراوان به نمایش درآمد و بر اساس خبرها در این جشنواره نیز مورد تقدیر قرار گرفته است .

با توجه به هیاهو و تبلیغات زیاد در باره این فیلم در روزهای اخیر مشتاق به تماشای این فیلم بودم اما بعد از این همه آن چیزی را که انتظارش را داشتم ندیدم .

فیلم که در حقیقت یک سری تدوین موازی صحنه های ضبط شده قبل و بعد از انتخابات و نیز تصاویر بلوتوثی بود با یک مایه داستانی تلفیق شده تلاش داشت شرایط و وضعیت کشور را از زوایه دید یک دختر بیست ساله روایت کند و عجیب آنکه فیلم با توجه به مدت زمان کم گذشته شده از اتفاقات اخیر در بخش هایی که حوادث قبل از انتخابات را تصویری کرده بود به شدت ملموس و برای مردم عادی باور پذیر بود اما در قسمت هایی که کارگردان خط روایی و داستانی را به فیلم تزریق کرده بود بازیگر ،دیالوگها و نیز بخش های داستانی از قبل برنامه ریزی شده به هیچ عنوان در خدمت فیلم و هدف آن نبودند و گاهی خیلی زیاد توی ذوق هم می زدند .

اما نکته جالب شباهت ساختاری زیاد این فیلم به فیلم "تست دموکراسی" ساخته "محسن مخملباف" در سال 78است .

"تست دموکراسی" از انتهای ساخت فیلم "در"  از مجموعه قصه های جزیره در شهر کیش آغاز می شود و به یکباره مخملباف برای حضور در برنامه  های تبلیغاتی مجلس ششم به تهران باز می گردد .

بخش مهمی از فیلم "تست دموکراسی" را همایش اصلاح طلبان در "ورزشگاه شیرودی" تشکیل می دهد.

اما در فیلم "روزهای سبز" از "حنا مخملباف" هم بخش قابل توجهی از فیلم در همایش بزرگ اصلاح طلبان در ورزشگاه 12 هزار نفری آزادی گرفته شده و مابقی نیز تصاویر ضبط شده در روزهاو شبهای قبل از انتخابات است .

نوع تصویر برداری و حرکت دوربین و نیز نحوه حضور بازیگر در کادرها و دیالوگهایی که بیان می کند به خوبی نشان می دهد که کار یک چهارچوب نوشته شده و ساختار مشخصی نداشته و این تصاویر با هدف مشخصی گرفته نشده بود و تنها بعد از حوادث انتخاباتی بود که این تصاویر ارزشمند شده و توانست در ترکیب با دیگر تصاویر به یک فیلم مستند تبدیل شود .تنها بخشی که ممکن است تصور کنیم فیلم از قبل با یک هدف مشخص ساخته شده دیالوگهای آوا در گفتگوی فرضی با خاتمی است که در صحنه هایی نزدیدک به "خاتمی" یا در حواشی زمان حضور او در ورزشگاه آزادی ،می شنویم که در این مورد نیز با توجه به بی سر و ته بودن جملات به نظر می رسد کارگردان از فرصت موجود استفاده کرده و دیالوگهای مختلفی را بدون برنامه ریزی قبلی و تنها در ظرف مکان و زمان آن فضا از بازیگر خود گرفته تا روزی به کار آید و اتفاقا بعد از شرایط اتفاق افتاده برای کارگردان مفید فایده شده است وگرنه چه کسی در ان همایش بزرگ حدس وقوع چنین اتفااقتی را می زد که بخواهد چنین جملات دقیق و حساب شده ای را به زبان بیاورد؟!

در "تست دموکراسی" که به حواشی قبل از انتخابات می پردازد و شور و شوق اجتماع را برای تغییر در 10 سال پیش نشان می دهد در سکانس پایانی که در ساختمان حزب مشارکت و دفتر روزنامه مشارکت فیلمبرداری شده بود شاهد هستیم یک بنا در حال دیوار کشیدن و جدا کردن یک فضا از فضای دیگر است و این پایان تست دموکراسی در ایران از دید مخملباف بزرگ در سال 78 بود .

اما در فیلم "روزهای سبز" مخملباف جوان در آخرین سکانسها شاهد تلاش "آوا" دختر محوری فیلم برای اتصال مردم از طریق پارچه سبز هستیم و در نهایت وقتی اتصال را دوباره برقرار می کند بدون اختیار می خندد و این یعنی پیام محوری فیلم و تاوت زیاد نتیجه گیری کارگردان جوان از نتیجه گیری پدرش در 10 سال پیش .

شاید اگر فرصت مناسبی بود و حس و حال خوبی برقرار یک مقایسه جامع و کامل بین این دو فیلم پدر و دختر انجام می دادم .

روی هم رفته اگر بخواهم به فیلم حنا امتیاز بدهم باید این فیلم را جزو فیلم های ضعیف از نظر کیفی ارزیابی کنم اما اگر بخواهم به سن و سال و سوابق کارگردان جوان و پویای ایرانی نگاه کنم و نیز حال و هوای این روزها را هم در نظر بگیرم به نظرم این کار می تواند به عنوان یک کار مستند ،کاری ارزشمند و تاریخی در این روزها تلقی شود .

ارزش این کار با توجه به اینکه تا کنون تصاویر مستند و تدوین شده دیگری در دست نیست همانند ارزش "تست دموکراسی "مخملباف در سال 78 است و این هر دو فیلم سندی گویا و شفاف است از تلاش جامعه ایرانی برای اصلاح و تغییر و آخرین مجاهدتها برای دگرگون کردن اوضاع به دست خود و با ابزارهای قانونی و انتخاباتی.

فکر کنم داشتن این هر دو فیلم در آرشیو  با وجود همه ضعفها و نواقص فنی و فارغ از دید فنی برای پاسداشت حافظه تاریخی هر کدام از ما ضروری است و دقیق شدن در نگاه این پدر و دختر به وضع سیاسی کشورمان می تواند ظرائف جالبی را به دامنه کشفیاتمان بیفزاید.