پراکنده از فرزاد حسنی

مجموعه یادداشت ،داستان و نقادی( فیلم،تئاتر ،موسیقی و کتاب) پراکنده و گاه و بی گاه از"فرزاد حسنی" در محیط محترم وب

نادر ایراهیمی،مردی که دوستش داشتم و دیر شناختمش
ساعت ۱:٥٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٩ خرداد ۱۳۸٧  

 

برای اولین بار اسم نادر ابراهیمی را در کتابخانه دایی رضا دیدم در دوران کودکی ..نگاهی از روی کنجکاوی به کتابخانه اش اناختم و دیدم که کلی کتاب به نام او در کتابخانه موجود است . با ان حال و هوای کودکی از خودم می پرسیدم این همه کتاب رو چه جوری نوشته این آقای ابراهیمی یه بار هم از روی کنجکاوی یکیشون رو برداشتم و وروق زدم و چند صفحه ای خوندم ولی چیزی نفهمیدم .بچه بودم شاید ٨ سالم بود . فرصت دست نداد تا کتابهای اون رو بخونم .اما دقیقا ٨ سال پیش او رو دیدم .در مراسم بزرگداشتی که حوزه هنری برای اون گرفته بود . بعد از عارض شدن علائم تومور و شروع بیماریش . متاسفانه روی ویلچر بود و به سختی قادر به حرکت بود و نمی توانست حرف بزند .تازه از سفر درمانی خود از کشور اوکراین برگشته بود و اونروز همه از اون تقدیر و تشکر کردند و خانمش به نمایندگی از اون از همه میهمانان تشکر کرد .

یادمه تو اون مراسم خانم افسر اسدی هم میهمان و سخنران بود و یک شعر از سروده هاش رو برای حاضرین خواند و خدش رو شاگرد نادر ابراهیمی دونست :

درد اگر با توست ،

درمان با من است

چاره هجران و حرمان با من است

هشت سال بعد از دیداری که با نادر ابرایهمی داشتم برای اولین بار به اصرار عزیزی کتاب چهل نامه کوتاه را خواندم و پس از ان کتاب بار دیگر شهری که دوست می داشتم و عاشق این کتاب شدم و ندیده عاشق چمخاله ...تصویر ابراهیمی سیبیلوبا آن لبخندش شاید  اولین تصویری باشد که با شنیدن نام اون به ذهن هر کسی خطور کنه ولی اولین تصویری که از اون به ذهن من خطور می کنه تصویر بیمارش هست در حالیکه گوشه موههای سرش ریخته بود و از اون سبیل پرابهت چیزی نمونده بود . 

ابراهیمی عاقبت پس از حدود ٩ سال تحمل بیماری عاقبت از جمع زمینیان جدا شد و به ملکوت پیوست ..حالا منی هم که دیر با کارهاش اشنا شدم شاید تا سالها از خوانندگان آثارش باشم ..خدایش رحمت کند و برای او جایگاهی شایسته در نظر گیرد ... یه چیزی رو هم بگم در آخر که اونطور که از حاجی زم رئیس اسبق حوزه هنری شنیدم نادر ابراهیمی اخلاق خوشی نداشت و از این منظر بارها همسر محترمش را آزرده بود واین زن اسطوره در این ٩ سال بیماری حق مطلب را در وفاداری برای همسر اداد کرد .خداوند به او نیز پاداشی آنچنانکه شایسته روح بزرگش باشد عنایت فرماید ..ان شا ا... 

نادر ابراهیمی در [چهاردهم] فروردین‌ماه سال ١٣١۵ در تهران به‌دنیا آمد. تحصیلات مقدماتی را در این شهر گذراند و پس از گرفتن دیپلم ادبی از دبیرستان دارالفنون، به دانشکده‌ی حقوق وارد شد. اما این دانشکده را پس از دو سال رها کرد و سپس در رشته‌ی زبان و ادبیات انگلیسی به درجه‌ی لیسانس رسید.او از ١٣ سالگی به یک سازمان سیاسی پیوست که بارها دستگیری، بازجویی و زندان رفتن را برایش درپی داشت.

 ارایه‌ی فهرست کاملی از شغل‌های ابراهیمی، کار دشواری است. او خود در دو کتاب ”ابن مشغله” و ”ابوالمشاغل” ضمن شرح وقایع زندگی، به فعالیت‌های گوناگون خود نیز پرداخته است. ازجمله شغل‌های او بوده است: کمک‌کارگری تعمیرگاه سیار در ترکمن‌صحرا، کارگری چاپخانه، حسابداری و تحویلداری بانک، صفحه‌بندی روزنامه و مجله و کارهای چاپ دیگر، میرزایی یک حجره‌ی فرش در بازار، مترجمی و ویراستاری، ایران‌شناسی عملی و چاپ مقاله‌های ایران‌شناختی، فیلمسازی مستند و سینمایی، مصور کردن کتاب‌های کودکان، مدیریت یک کتاب‌فروشی، خطاطی، نقاشی و نقاشی روی روسری و لباس، تدریس در دانشگاه‌ها و ...

 در تمام سال‌های پرکار و بی‌کار یا وقت‌هایی که در زندان به‌سر می‌برد، نوشتن را ـ که از ١۶ سالگی آغاز کرده بود ـ کنار نگذاشت. در سال ١٣۴٢ نخستین کتاب خود را با عنوان ” خانه‌یی برای شب” به‌چاپ رسانید که داستان ”دشنام” در آن با استقبالی چشمگیر مواجه شد. تا سال ١٣۸٠ علاوه بر صدها مقاله‌ی تحقیقی‌ و نقد، بیش از صد کتاب از او چاپ و منتشر شده است که دربرگیرنده‌ی داستان بلند (رمان) و کوتاه، کتاب کودک و نوجوان، نمایشنامه، فیلمنامه و پژوهش در زمینه‌های گوناگون است. ضمن آن‌که چند اثرش به زبان‌های مختلف دنیا برگردانده شده است.

نادر ابراهیمی چندین فیلم مستند و سینمایی و همچنین دو مجموعه‌ی تلویزیونی را نوشته و کارگردانی کرده، و آهنگ‌ها و ترانه‌هایی برای آن‌ها ساخته است. او همچنین توانسته است نخستین مؤسسه‌ی غیرانتفاعی ـ غیردولتی ایران‌شناسی را تاسیس کند؛ که هزینه و زحمت‌های فراوانی برای سفر، تهیه‌ی فیلم و عکس و اسلاید از سراسر ایران و بایگانی کردن آن‌ها صرف کرد؛ ولی چنان‌که باید، شناخته و به‌کار گرفته نشد و با فرارسیدن انقلاب و جنگ، متوقف شد.

اما شاید ماندگارترین و باارزش ترین کار او در حوزه سینما و تلویزیون را ساخت و کارگردانی سربال ۳۶ قسمتی آتش بدون دود بر اساس رمانی از خودش دانست.سریالی که در آن به زندگی مردمان ترکمن صحرا پرداخته.این سریال  در سال ۱۳۵۴ ساخته شد.

این سریال در سه بخش ساخته شد: بخش اول "گالان و سولماز" نام دارد که داستان اختلاف‌ها و رقابتهای دو قبیله ترکمن است. بخش دوم "درخت مقدس" می‌باشد که در آن نسل جدید دو قبیله ترکمن به اختلاف و درگیری‌های گذشته ادامه می‌دهند و بخش سوم با نام "اتحاد بزرگ" تصویرگر آشتی دو قبیله و ازدواج افراد دو قبیله با یکدیگر است. کلیه تصویربرداری این سریال در منطقه ترکمن‌صحرا از جمله توابع گنبدکاووس صورت گرفته و از بازیگران بومی ترکمن نیز استفاده شده. بدین ترتیب بزرگترین موفقیت ترکمن‌پردازی به جای سینما در تلویزیون رخ می‌دهد هر چند فیلم "صدای صحرا" به نوعی پیش‌مقدمه همین سریال بود اما موفقیتش کمرنگ بود.‏

در هر حال به جرئت می توان گفت که ابراهیمی در شناساندن فرهنگ و زندگی مردمان ترکمن نقش زیادی ایفا کرده. آن هم در شرایطی که به دلایل مختلف به این قوم کشورمان قبل و بعد انقلاب کمتر پرداخته شده است.

... .

او فعالیت حرفه‌یی خود را در زمینه‌ی ادبیات کودکان، با تاسیس ”مؤسسه‌ی همگام با کودکان و نوجوانان” ـ با همکاری همسرش ـ در آن مؤسسه متمرکز کرد. این مؤسسه، به‌منظور مطالعه در زمینه‌ی مسائل مربوط به کودکان و نوجوانان برپا شد و فعالیتش را در حیطه‌ی نوشتن، چاپ و پخش کتاب، نقاشی، عکاسی، و پژوهش درباره‌ی خلق‌وخو، رفتار و زبان کودکان و نیز بررسی شیوه‌های یادگیری آنان دنبال کرد. ”همگام” عنوان ”ناشر برگزیده‌ی آسیا” و ”ناشر برگزیده‌ی نخست جهان” را از جشنواره‌های آسیایی و جهانی تصویرگری کتاب کودک دریافت کرد.

ابراهیمی در زمینه‌ی ادبیات کودکان، جایزه‌ی نخست براتیلاوا، جایزه‌ی نخست تعلیم و تربیت یونسکو، جایزه‌ی کتاب برگزیده‌ی سال ایران و چندین جایزه‌ی دیگر را هم دریافت کرده است. او همچنین عنوان ”نویسنده‌ی برگزیده‌ی ادبیات داستانی ٢٠ سال بعد از انقلاب” را به‌خاطر داستان بلند و هفت‌جلدی ”آتش بدون دود” به‌دست آورده است.

 نادر ابراهیمی در زمینه ادبیات بزرگسال حدودا ۳۶-۳۵ کتاب به رشته تحریر درآورده است که از شاخص ترینشان می توان از رمان ۷ جلدی آتش بدون دود نام برد. اسامی کتابهای وی بدین شرح است: 

  -١خانه‌یی برای شب

 -٢آرش در قلمرو تردید (یا: پاسخ‌ناپذیر)

 

 -٣مصابا و رویای گاجرات

 

 -۴بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم

 

 -۵هزارپای سیاه و قصه‌های صحرا

 

 -۶افسانه‌ی باران

 

 -۷در سرزمین کوچک من

        ‌ منتخب آثار

 -۸تضادهای درونی

 

 -٩انسان  - جنایت – احتمال

 

 -١٠مکان‌های عمومی

 

 -١١رونوشتْ بدون اصل

 

 -١٢درحد توانستن

        (شعرگونه)

 -١٣غزلداستان‌های سال بد

 

 -١۴ابن مشغله

    (زندگینامه، جلد اول)

 -١۵ابوالمشاغل

    (زندگینامه، جلد دوم)

 -١۶فردا شکل امروز نیست

 

 -١۷براعَتِ استهلال

 (از مجموعه‌ی ”ساختار و مبانی ادبیات داستانی”)

 -١٨مقدمه‌یی بر فارسی‌نویسی برای کودکان

 

 -١٩مقدمه‌یی بر مصورسازی کتاب‌های کودکان

 

 -٢٠مقدمه‌یی بر مراحل خلق و تولید ادبیات کودکان

 

 -٢١مقدمه‌یی بر آرایش و پیرایش کتاب‌های کودکان

 

 -٢٢دور ایران در شش ساعت

  (گزارش دومین     نمایشگاه ایرانگردی در سال ١٣۷١) 

 -٢٣چهل ‌نامه‌ی کوتاه به همسرم

 

 

 -٢۴آتشْ بدون دود

(داستان بلند هفت جلدی؛ دریافت جایزه به‌عنوان نویسنده برگزیده‌ی ٢٠ سال پس از انقلاب)

 -٢۵با سرودخوان جنگ، در خطه‌ی نام و ننگ

 

 -٢۶یک صعود باورنکردنی

 

 -٢۷تکثیر تاسف‌انگیز پدربزرگ

 

 -٢٨مردی در تبعید ابدی

(براساس زندگی ملاصدرا)

 -٢٩حکایت آن اژدها

 

 -٣٠بر جاده‌های آبیِ سرخ

(داستان بلند ١٠ جلدی، براساس زندگی میرمَهنای دوغابی)

 -٣١صوفیانه‌ها و عارفانه‌ها

(بخشی از ”تاریخ تحلیلی پنج‌هزار سال ادبیات داستانی ایران” )

 -٣٢یک عاشقانه‌ی آرام

 

 -٣٣سه دیدار با مردی که از فراسوی باور ما می‌آمد

(داستان بلند سه جلدی، براساس زندگی امام خمینی (ره)

 -٣۴طراحی حیوانات

(طرح‌های کوثر احمدی، با گفتاری تحلیلی در باب مفاهیم و تعاریف ”طرح” در هنرها)

 -٣۵الف‌با

(تحلیل فلسفی ۵٠ طرح از علی‌اکبر صادقی‌ـ نقاش)

 -٣۶مویه کن سرزمین محبوب

(ترجمه با همکاری فریدون سالک)

 -٣۷پیشگفتار ”کوچه‌های کوتاه”

(مجموعه‌ی قصه‌های کوتاه گروهی از شاگردان نادر ابراهیمی ـ دانش‌پژوهان نخستین دوره‌ی آموزشی ”ساختار و مبانی ادبیات داستانی”، با پیشگفتاری از نادر ابراهیمی)

وی یکی از نویسندگان شاخص ادبیات کودک و نوجوان به شمار می رود و در این زمینه در حدود ۵۰ کتاب تالیف نموده.اسامی برخی از این کتب بدین شرح است:

۱- کلاغ‌ها

(جایزه‌ی اول فستیوال کتاب‌های کودکان توکیو ژاپن، جایزه‌ی اول - سیب طلایی - براتیسلاوا، جایزه‌ی اول تعلیم و تربیت از یونسکو)

۲- دور از خانه

(قصه برگزیده‌ی آسیا، از سوی "سازمان جهانی یونسکو" )

(کتاب برگزیده شورای کتاب کودک در سال ١٣۴۷)

۳- پهلوان پهلوانان؛ پوریای ولی

(کتاب برگزیده از سوی "آکادمی المپیک" همایش فردوسی و اخلاق پهلوانی ١٣٨۴، جایزه‌ی بزرگ جشنواره‌ی کتاب کودک کنکور نوما، ژاپن ١٩۷٨)

 

۴- درخت قصه ـ قُمری‌های قصه

(جایزه‌ی کتاب برگزیده ازسوی هیات داوران بزرگسال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، جایزه‌ی کتاب برگزیده ازسوی هیات داوران خردسال، ترجمه‌شده به زبان روسی در ترکمنستان)

۵- عبدالرزاق پهلوان

(کتاب برگزیده از سوی "آکادمی المپیک" همایش فردوسی و اخلاق پهلوانی ١٣٨۴)

۶- قلب کوچکم را به چه کسی هدیه بدهم؟

(دیپلم افتخار نخستین نمایشگاه بین المللی تصویرگران کتاب کودک ١٣۷٢)

 

۷- ما مسلمانان این آب و خاکیم

(از مجموعه‌ی ”ایران را عزیز بداریم”)

دریافت جایزه نخست آسیایی تصویرگران کتاب کودک ١٣۷٠)

 

۸- آدم آهنی

(کتاب برگزیده سال ١٣۵١ از سوی شورای کتاب کودک، ترجمه با همکاری احمد منصوری)

نادر ابراهیمی همچنین ۱۱-۱۰ مقاله تالیف کرده که در مطبوعات از دهه ۵۰ تا کنون چاپ شده است.

 

 

 

 

 


کلمات کلیدی: