یادداشت کوچکی بر "آذری غریب "اولین اثر داستانی دکتر صادق زیبا کلام

یادداشت کوچکی بر "آذری غریب "

اولین اثر داستانی دکتر صادق زیبا کلام

 

 

گاهی وقت ها شما گول یک اسم را می خورید و به هنگام خرید کتاب شیفته ناخودآگاه یک کتاب می شوید . خصوصا اگر نویسنده برایتان نام آشنا و معروف باشد، برای خریدن درنگ نمی کنید .

برای من هم چنین اتفاقی دو سه روز پیش افتاد . به کتابفروشی محبوبم رفته بودم و دوست راهنما و کتابدارم شهابعزیز آنجا نبود تا مثل همیشه در مورد کتاب ها توضیحاتی بدهد و مرا قبل از خرید راغب و یا منصرف کند و دقیقا به همین دلیل بود که گول خوردم و کتابی طوسی رنگ با طرح جلدی عجیب و غریب و یک نوار قرمز را خریدم که روی نوار پیچیده به دور کتاب نوشته شده بود:

"نخستین اثر داستانی صادق زیبا کلام "

در صفحه اول کتاب زیر عنوان نویسنده آمده است به اهتمام "نصیر عباد پور "

و بعد برای یک کتاب داستان 47 صفحه ای در ابتدا آقای عبادپور بعد از چند صفحه فهرست و روی جلد و پشت جلد که خودش 5تا 6 صفحه شده ،یک مقدمه 6صفحه ای نوشته و پس از آن نویسنده یعنی زیباکلام  هم یک توضیح 5 صفحه ای را آورده و در نهایت به اصل داستان می رسیم با حدود 26 صفحه .

اما حکایت یک ماجرای دو خطی است که کش آمدنش تا همین 47 صفحه هم با این سبک و سیاقی که دکتر و شاگردش تلاش کرده اند ،جای تقدیر و تشکر دارد .

اصل ماجرا و حکایت چیست؟

پاسخ :حکایت مرگ ناگهانی یکی از شاگردان خوب دکتر زیباکلام در دانشگاه علوم سیاسی به نام "افضل یزدان پناه"است و شرح دلبستگی دکتر به او و آینده موفقی که او برای افضل پیش بینی می کرده و به تحقق نپیوست . 

من آنچه را که زیبا کلام در درون مایه داستان می خواست بیان کند گرفتم اما در تعجبم که چگونه زیبا کلام با این قلم و نوشتار این چنین درون مایه ای را به ضعیف ترین شکل ممکن بیان کرده است .

فکر می کنم اگر کمی وقت و دقت صرف می شد این موضوع می توانست به یک اثر تراژدی انسانی در حوزه معاصر ایران تبدیل شود و صد حیف که زیبا کلام با این کتاب فرصت سوزی کرد .  

به نظرم می رسد به احتمال قوی این اولین اثر داستانی زیباکلام فی نفسه و به قول خودشان فی الواقع، به آخرین اثر داستانی شان خواهد شد  .

زیبا کلام در مقدمه خودش بارها به این موضوع اشاره کرده که اصولا داستان نویس نیست و به خاطر اصرارهای مکرر شاگردش عبادپور ،که دوست افضل بود ،حاضر به چاپ این کتاب شده است .

به نظرم این نمونه می تواند یک مثال خیلی خوب و شیوا باشد از ورودهای ناموفق به عرصه های جدید و ناشناخته توسط کسانی که در حرفه و فعالیت خود تا حدود زیادی سرشناس هستند و احتمال می دهند این سرشناسی را در سایر حوزه ها نیز بتوانند تکرار و تجربه کنند .

.

.

تنها نقطه قوت این کتاب به نظرم این یک پاراگراف مهم زیبا کلام است :

"شاید من و عبادپور یک جورهایی مصداق انسان هایی هستیم که همیشه در گذشته شان فرورفته اند و یا با گذشته شان زندگی می کنند . آدم هایی که سر و ته زندگی شان خلاصه می شود در مشتی قاب عکس های کهنه و انبوهی از خاطرات رنگ و رو رفته گذشته . خاطراتی نیمه محو ، نیمه مبهم ،نیمه تاریک ،نیمه واقعی ، که در کنار پنجره ی دیوار بلند میان رویا وواقعیت هایشان تلنبار شده اند. آدم هایی که شخصیت های جالب زندگی اشان یا در سینه ی قبرستان خفته اند ،یا دیگر نیستند ،یا رفته اند و یا آن که بدتر از همه اساسا معلوم نیست که از اول وجود داشته اند یا نه ؟آدم هایی که به تعبیری با یادها و آدم هایی که نیستند زندگی می کنند و فقط صداهای گذشته را می شنوند . آدم هایی که به تعبیر "فروغ" که گفت :" تنها صداست که می ماند"،برایشان فقط صداهاست که باقی مانده ،صداهای مبهم گذشته هایشان . "

.

.

.

بر این مقدمه زیبا و دل انگیز دکتر صادق زیباکلام سر تعظیم فرود می آورم و با آن همذات پنداری عجیب و غریبی را حس می کنم .

حس می کنم با خواندن همین یک پاراگراف میزان نارضایتی ام از خرید این کتاب تا حدود بسیار زیادی کاهش پیداکرده و از این جهت احساس خوبی دارم .

به امید دیدار مجدد زیباکلام در یک فضای غیر رسمی مثل یک باغچه رد فرحزاد به صرف قلیان مشترک و بحث و گفتگویی مفصل در باب داستان و نه سیاست !….این روزها کمتر آن طرف ها می بینمش ….چرا ؟

توضیح -آذری غریب پدیدآورنده: صادق زیبا کلام، نصیر عبادپور (به اهتمام) ناشر: بیدگل - 14 دی، 1387. قیمت: 12000 ریال.

/ 9 نظر / 528 بازدید
الوچه خانم

سلام واقعا که گاهی اوقات یه اسم یا ظاهر یه چیز چقدر ادم رو گول می زنه زیبا نوشتید مثل همیشه[گل]

فرید

اول بگم که افسوس میخورم به تو که با زیباکلام قلیون میکشی!!![نیشخند] کاشکی منم میتونستم هزاران سوال و چرایی که با خوندن مقاله ها و کتابهاش در ذهنم بوجود اومده رو ازش بپرسم[ناراحت] ثانیا بگم که زیباکلام یه بار هم داشت درباره سینما صحبت میکرد که... خلاصه بگم "اینکاره نیس"[نیشخند]

حسین پاشائی

با سلام ، دقیقاً من هم با خواندن این کتاب که به پیشنهاد برادرم بود، همین نظر را داشتم ، که دکتر این سوژه را تلف کرده است . در واقع دکتر یک خاطره تلخ از یکی از شاگردان مستعد خودرا به رشته تحریر درآورده است ولا غیر !! دکتر نقاد ما باید در این خصوص نقد شود ، البته ایشان با مقدمه خود نشان داده اند که در این کتاب بیشتر با عواطف خود همراه بوده اند تا با علم جامعه شناسی و تاریخ !! ایشان می توانست با یک مقدمه مفصل +متن خاطره + یک موخره تحلیلی ، به بررسی این واقعه و وقایع مشابه از نظر علم جامعه شناسی بپردازند و به جای یک شبه داستان یک کتاب تحلیلی مثل سایر آثارشان خلق نمایند .

با سلام من این کتاب رو حدود 3 سال پیش از طرف نزدیکان افضل مرحوم هدیه گرفتم و از خواندنش هم لذت بردم و هم متاسف شدم ... تاسف به خاطر آن همه غربت و تنهایی مرحوم افضل...گویی اصلا دیده نمیشد و وجود نداشت آن کتاب را خواندم و زیر لب زمزمه کردم: در این زمانه پر های هوی و لال پرست خوشا به حال کلاغان قیل و قال پرست به شب نشینی خرچنگ های مردابی چگونه رقص کند ماهی زلال پرست؟

سمانه

بسيار ناراحت شدم كه اين نوشته رو خوندم احساس غريبي بهم دست داد

رضا

با سلام نمی دونم حسنی عزیز شما چقدر از داستان و ادبیات سر در میارین، اما من این کتاب را بسیار شیوا و جذاب یافتم. در واقع از دکتر زیبا کلام انتظار نیس که دو روزه تبدیل به غول داستان نویسی جامعه تبدیل شود. ثانیا اینجا فقط بحث مرگ یک فرد نیس، داستان عمیق تر از اینهاس که فک می کنی. توصیه می کنم مجددا بخوانی

رضا

با سلام نمی دونم حسنی عزیز شما چقدر از داستان و ادبیات سر در میارین، اما من این کتاب را بسیار شیوا و جذاب یافتم. در واقع از دکتر زیبا کلام انتظار نیس که دو روزه تبدیل به غول داستان نویسی جامعه تبدیل شود. ثانیا اینجا فقط بحث مرگ یک فرد نیس، داستان عمیق تر از اینهاس که فک می کنی. توصیه می کنم مجددا بخوانی

قاسمی

سلام به فرزاد عزیز! متن داستان فوق را در قالب ایمیل خواندم و خیلی هم خوب دیدم. یک اتفاق تلخ را به بهترین شکل به تصویر کشیده و خواننده را تا اخر با خود همراه می کند. ضمنا خودت ماشاالله اهل مطالعه هستید و همه را با خودتان قیاس نکنید.این داستان برای افرادی مثل من فاقد اشکال بود.

قاسمی

سلام به فرزاد عزیز! متن داستان فوق را در قالب ایمیل خواندم و خیلی هم خوب دیدم. یک اتفاق تلخ را به بهترین شکل به تصویر کشیده و خواننده را تا اخر با خود همراه می کند. ضمنا خودت ماشاالله اهل مطالعه هستید و همه را با خودتان قیاس نکنید.این داستان برای افرادی مثل من فاقد اشکال بود.